فیلترهای عمومی
دقیقا همین عنوان
جستجو در عناوین
جستجو در متن محتوا
فیلتر بر اساس سبک محتوا
نوشته‌ها
برگه‌ها
پایگاه مستندات

شروطی برای ازدواج

5/5
شروطی برای ازدواج - شروط ضمن عقد سند ازدواج - شرط طلاق - شروط ضمن عقد سند ازدواج - چه شروطی برای ازدواج بگذاریم - شروط ضمن عقد ازدواج - شروط ضمن عقد مندرج در سند ازدواج - شرایط ازدواج برای یک دختر - شروط ۱۲ گانه ضمن عقد

اشتراک‌گذاری

لینک کوتاه مطلب

https://www.notary662th.ir/?p=3174

پست‌های مرتبط

حق طلاق

حق طلاق

حق طلاق وکالت طلاق که در میان عموم مردم و

شروطی برای ازدواج (شروط ضمن عقد نکاح)

خانواده به عنوان نخستین نهاد و هسته‌ی مرکزی در تشکیل تمدن بشری به شمار می رود و تعبیر ساده لوحانه ایست که نقش این نهاد را صرفاً محدود به تکثیر و بقای نسل بدانیم، هر چند که این امر هم یکی از آثار عقد نکاح است. بی تردید نهاد خانواده را نمی توان با سایر نهادهای اجتماعی مقایسه کرد، زیرا در نهاد خانواده نقش اصلی را عواطف و احساسات بر عهده دارند و نه قوانین و مقررات. این در حالیست که انسان در هیچ اجتماعی بدون قوانین که موجد حق و تکلیف هستند نمی تواند به زیست خود ادامه دهد خانواده به عنوان کوچکترین واحد اجتماعی، همواره کانون توجه مکاتب حقوقی بوده و هر مکتبی سعی وافر داشته و دارد تا بهترین مقررات و قوانین را جهت سر و سامان دادن به روابط اعضای خانواده با یکدیگر وضع و به جامعه ارائه دهد.

حاکمیت اراده طرفین در عقد نکاح یکی از موضوعات مورد توجه در حقوق خانواده است. ویژگی این دسته از حقوق صرفاً جنبه ی حقوقی نداشته و آمیخته با مسائل اجتماعی و بالاخص اخلاقی و مذهبی است. به تعبیری دیگر بیشتر قواعد مذهبی و مربوط به اخلاق حسنه می باشد. از همین رو هرچند در اصل انعقاد نکاح، طرفین از اصل حاکمیت اراده برخوردار هستند، امّا آثار عقد مذکور به واسطه قوانین مشخص شده است، هرچند که محدودیت اراده مطلق نیست و در برخی شرایط به طرفین عقد نکاح اجازه داده شده است تا از حصار قوانین موضوعه فراتر رفته و خواست واقعی خود را در قالب شروطی برای ازدواج جایگزین اراده قانون گذار نمایند.

در نظام حقوقی ایران زن به موجب عقد نکاح بسیاری از حقوق مدنی و معنوی خود را از دست می دهد مانند حق سفر شخصی، اشتغال، جدایی از زوج و… هرچند در قبال آن از حقوقی چون نفقه و مهریه برخوردار خواهد شد و این در حالیست که دستیابی به این حقوق در بسیاری از موارد نیز به سادگی نخواهد بود.

برای رفع این نا برابری و برای اینکه تعادلی اجمالی بین حقوق و تکالیف زوجین برقرار شود شایسته است تا در هنگام انعقاد عقد نکاح، امکان استفاده از شروط ضمن عقد به زنان و دختران تفهیم شود به این معنا که زوجین می توانند یک سری مسائل مورد توافق بین خود را که قانون در مورد آنها ساکت است ولی مطابق خود قانون هم توافق خلاف آن ممکن است، در سند ازدواج به عنوان شروط ضمن عقد یا پس از عقد در دفاتر اسناد رسمی بعنوان شرایط منضم به عقد نکاح اضافه نمایند روشن و بدیهی است که زوجین تنها برخلاف قواعد تکمیلی می توانند توافق نمایند و توافق بر خلاق قواعد آمره که مربوط به نظم عمومی و اخلاق حسنه است ممکن نخواهد بود.

 

شروط ضمن عقد نکاح

شرط در لغت به معنای ((لازم گردانیدن و لازم گرفتن آن)) و (( الزام و التزام به چیزی در خلال عقد)) می باشد. شرط ها را به طور کلی میتوان به دو نوع صحیح و غیر صحیح تفکیک نمود که نوع اول از ان ها، شروطی هستند که درج انها ضمن عقد نکاح بشرط انکه خلاف عرف و شرع نباشد بلا اشکال  است.

شروط غیر صحیح ضمن عقد نکاح به دو دسته شروط باطل و شروط مبطل عقد نکاح تقسیم میشوند برخی از شروط که انجام آن غیرمقدور باشد و یا شرطی که در آن نفع و فایده ای نباشد و همچنین شروطی که نامشروع باشند شروط باطل ضمن عقد نکاح میباشد و لیکن برخی از شروط که مخالف مقتضای ذات عقد نکاح باشند علاوه بر اینکه خود باطل هستند موجب ابطال عقد نکاح نیز می‌شوند مانند شرط عدم ایجاد علقه زوجیت، اما آنچه در حال حاضر محل بحث می‌باشد شروطی برای ازدواج است که می‌تواند ضمن عقد یا پس از عقد با حضور در دفاتر اسناد رسمی به عقد نکاح منضم نمود.

 

چند نکته در خصوص شروط ضمن عقد نکاح

  • از سال 1360 به بعد در سند ازدواج، شروطی به عنوان «شرط ضمن‌العقد» پیش‌بینی شد که سردفتر مكلف است قبل از اجرای صیغه عقد آنها را برای زوجین قرائت و در صورت ضرورت مفهومشان را برای آنها بیان کند تا طرفین با آگاهی كامل ذیل شروط مورد قبول خود را امضا کنند.
  •  زوجین می‌توانند طبق ماده 1119 قانون مدنی ایران علاوه بر شروط چاپ‌شده در قباله نكاحیه هر شرطی را كه مایلند به عقدنامه اضافه کرده و با امضای خود آن را الزام‌آور کنند.
  •  در قانون مدنی، شوهر در برابر زن دارای حقوق و اختیاراتی است كه زن فاقد آن است، از جمله طلاق دادن زن، ازدواج مجدد، تعیین محل سكونت و زندگی خانوادگی و … اگر چه این حقوق همراه با تكالیفی است كه شوهر در برابر زن و خانواده خود دارد، اما ممكن است برخی مردان از این حقوق قانونی سوءاستفاده کنند، بنابراین طبق مجوز قانون مدنی زنان نیز می‌توانند با استفاده از شروط ضمن‌العقد تا حدودی محرومیت‌های قانونی خود را جبران كنند که این راه‌حل در ماده 1119 قانون مدنی بیان شده است:
  • «طرفین عقد می‌توانند هر شرطی كه مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد در ضمن عقد ازدواج یا عقد لازم دیگر مطرح کنند، مثل اینكه شرط شود هرگاه شوهر زن دیگر بگیرد یا در مدت معینی غایب شود، یا ترک انفاق کند یا علیه حیات زن سوءقصد كند یا سوءرفتاری کند كه زندگی آنها با یكدیگر غیرقابل تحمل شود، زن وكیل و وكیل در توكیل باشد كه پس از اثبات تحقق شرط در محكمه نهایی خود را مطلقه سازد.»آنچه در ماده ذكر شده، جنبه تمثیلی دارد و زوجین می‌توانند “هر شرط” دیگری نیز برای حق طلاق زن تعیین كنند، از جمله اعتیاد یا محكوم شدن به حبس بیش از مدت معین.
  • توضیح این نكته ضروری است كه شرط مخالف مقتضای عقد شرطی است كه با فلسفه عقد در تضاد است که البته در این مورد نظرات مختلفی وجود دارد. بعضی از فقها عقیده دارند فلسفه عقد ازدواج، تشكیل خانواده و تمتع جنسی زوجین از یكدیگر است، در حالی که اجماع فقها بر این است که زن می‌تواند شرط عدم رابطه جنسی بگذارد و منع شرعی ندارد.
  • شرط موافق مقتضای عقد شرطی است كه با مقتضای عقد مخالف نبوده و در صورت توافق طرفین می‌توان آن را جایگزین قانون کرد.آشنایی با این راه‌حل به زنان اجازه می‌دهد تا زمانی كه قوانین اصلاح شود، از این شروط برای جبران كمبودهای حقوقی خود استفاده كنند و در صورت بروز اختلاف تا حدودی از حقوق خود دفاع كنند.
  •  از سال 1360 به بعد در سند ازدواج كه از طرف اداره ثبت اسناد چاپ می‌شود، شروطی به عنوان «شرط ضمن‌العقد» پیش‌بینی شده و سردفتر مكلف است قبل از اجرای صیغه عقد آنها را برای زوجین قرائت و مفهوم آنها را به زوجین برساند تا هر شرطی كه مورد قبول آنها است، امضا کنند.
  • باید افزود كه زوجین می‌توانند علاوه بر شروط چاپ شده در قباله نكاحیه هر شرطی را كه مایل باشند و خلاف مقتضای عقد نباشد، به آن اضافه كنند، از جمله زن می‌تواند شرط كند كه اجازه خروج از كشور را دارد و مرد نمی‌تواند مانع از خروج او شود یا زن حق انتخاب مسكن یا ادامه تحصیل و اشتغال به كار و حق حضانت اطفال در صورت وقوع طلاق را داشته باشد.

 

شرط انتخاب محل سکونت

اساسا حق انتخاب محل سکونت در حقوق مدنی ایران با مرد است.در قانون مدنی گفته شده ((زن باید در منزلی که شوهر تعیین می کند سکنی نماید مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد)) اما امکان واگذاری این حق به زوجه نیز پیش بینی شده است لذا می توان ضمن عقد بعنوان شروطی برای ازدواج مقرر داشت که:

((اختیار تعین مسکن و شهر محل سکونت به زوجه داده شده است))

 

شرط اشتغال به تحصیل

اگر چه حق تحصیل از حقوق اساسی هر فرد است و نمیتوان مانعی برای تحصیل افراد ایجاد نمود اما برای پرهیز از مشکلات احتمالی در این زمینه، عبارت زیر برای درج در سند ازدواج پیشنهاد می‌گردد:

((زوج، زوجه را در ادامه تحصیل تا هر مرحله که زوجه لازم بداند و در هر کجا که شرایط ایجاب نماید مخیر می‌سازد))

 

انتخاب شغل

مطابق قانون اگر شغل زن منافی با مصالح خانواده یا حیثیت شوهر یا زن باشد مرد میتواند همسر خود را منع نماید. با توجه تفاسیر مختلف از این قانون درج متن زیر پیشنهاد می‌گردد:

((زوج، زوجه را در اشتغال به هر شغلی که مایل باشد در هر کجا که شرایط ایجاب نماید مخیر می‌سازد))

 

شرط رضایت به زوجه برای خروج از کشور

مطابق قانون گذرنامه، زنان متاهل فقط با اجازه کتبی همسر خود می توانند از کشور خارج شوند و این مساله در عمل مشکلات فراوانی بوجود می آورد.لذا به نظر می رسد درج متن ذیل از این مشکلات بکاهد:

((زوج به زوجه رضایت می دهد که با همه ی اختیارات قانونی بدون نیاز به اجازه ی شفاهی یا کتبی مجدد شوهر، از کشور خارج شود، تعیین مدت، مقصد و شرایط مربوط به سفر با صلاحدید خود زن است))

و

((یا زوج رضایت کامل خود را با تقاضا و دریافت گذرنامه و پاسپورت جهت خروج از کشور از سوی زوجه به دفعات مکرر و همچنین دریافت ویزا و روادید و اقامت دائم یا موقت در هر یک از کشورهای خارجی برابر مقررات و خروج از کشور از هر یک از مرزهای زمینی و دریائی و هوائی به دفعات مکرر اعلام نمود))

 

شرط وکالت مطلق در طلاق

بر اساس قوانین ایران زن تنها در موارد خاصی می تواند از همسر خود جدا شود.این در حالیست که مرد هر زمان که بخواهد می تواند با پرداخت کلیه ی حقوق زن، او را طلاق دهد. اما از آنجا که زن و شوهر حق انتخاب یکدیگر را برای شروع و ادامه زندگی دارند، منصفانه تر آن است که در صورت لزوم به پایان دادن زندگی مشترک نیز، این حق برای هر دو وجود داشته باشد. قید این شرط می تواند باعث ایجاد توازن در حق طلاق باشد. قید این شرط به صورت زیر مطلوب خواهد بود:

((زوج به زوجه وکالت بلاعزل با حق توکیل به غیر می دهد تا زوجه در هر زمان و تحت هر شرایطی از جانب زوج اقدام به مطلقه نمودن خود از قید زوجیت به هر قسم طلاق اعم از بائن، رجعی، خلع یا مبارات، به شرط بذل مهریه ((تمام و یا قسمتی از مهریه)) و قبول مابذل ازسوی زوج اقدام نماید))

و یا عبارت

((ضمن عقد نکاح زوج به زوجه وکالت داده است برای هر نوع طلاق با حق قبول بذل هر مقدار از مهریه با حق اسقاط حق تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی و همچنین تعیین تکلیف در خصوص حضانت و نفقه فرزندان مشترک آتی با حق توکیل به غیر))

 

حضانت فرزندان

حضانت فرزندان در دوران پس از طلاق تا 7 سالگی با مادر آن است و بعد از آن تحت مراقبت پدر خواهد با عنایت به این مهم و سایر موارد ذکر شده در قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، زوجین می توانند در این زمینه توافق نمایند. این توافق که یا شرط ضمن عقد یا عقد خارج لازم است می تواند به اشکال مختلفی باشد. بطور مثال میتوان عبارت ذیل را قید نمود:

((زوجین ضمن عقد خارج لازمی توافق نمودند اولویت در حضانت فرزند یا فرزندان مشترک در صورت طلاق با مادر خواهد بود))

البته شرط زیر کامل تر خواهد بود و در آن مصلحت کودک نیز ملاک عمل شناخته شده است

((زوجین ضمن عقد خارج لازمی توافق نمودند حضانت فرزند یا فرزندان مشترک در صورت طلاق با هر کدام از والدینی خواهد بود که بنا بر مصلحت طفل باشد. تعیین مصلحت طفل بر عهده کارشناس یا داور مرضی الطرفین خواهد بود))

حتی زوجین می توانند نسبت به نفقه کودک نیز توافق نمایند که در صورت بروز مشکل بر عهده چه کسی است یا مشارکتاً به چه شکل است.

 

شرط سقوط نفقه در عقد دائم

 در جامعه ما الزام قانونی زوج به پرداخت نفقه می باشد که از قوانین امره می باشد، همانطور که این حق به مرد داده شده است که ریاست خانواده را بر عهده داشته باشد درمقابل این تکلیف برای او وجود دارد که نفقه و مخارج زندگی همسر خودرا نیز بپردازد.

به عبارت دیگر در حوزه نفقه قرارداد طرفین راه ندارد بلکه به محض وقوع عقد ازدواج و ایجاد رابطه زوجیت تمکین بر زن و نفقه بر مرد واجب میگردد و ضرورتی ندارد که زن و شوهر به این اثر قانونی توجه داشته باشند و حتی تراضی آنان نیز نمیتواند تکلیف شوهر را از بین ببرد و بر مبنای آن توافق کنند لذا بنا بنظر اکثر حوقدانان شرط عدم پرداخت نفقه شرط باطل است ولی عقد را باطل نمی‌کند.

 

شرط تنصیف دارایی

((تعلق گرفتن نصف اموال مرد به زن پس از طلاق)) چنانچه طلاق بنا به درخواست زوجه نباشد و طبق تشخیص دادگاه، تقاضای طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوء اخلاق و رفتار او نباشد، زوج در صورت امضا این شرط ضمن عقد یا پس از عقد در دفاتر اسناد رسمی مکلف است تا نصف دارایی موجود خود را که در ایام زناشویی با زوجه به دست آورده یا معادل آن را، به صورت بلاعوض به زوجه منتقل نماید.البته مشروط بر آنکه این شرط در زمان عقد در نکاحیه از سوی زوجین امضا گردد یا پس از عقد این شرط در دفاتر اسناد رسمی بین طرفین ثبت گردد.

انچه بیان شده شروطی برای ازدواج بوده که در حال حاضر در جامعه بسسیار دیده می شود البته با توجه به شرایط خاص زوجین ممکن است شروط دیگری بین ایشان توافق گردد که باید توجه داشت این شروط مخالف شرع، قوانین امره، اخلاق حسنه و عرف جامعه نباشد.

 

نمونه سند اقرار مبنی بر شروطی برای ازدواج

 

مطالب مرتبط در زیر رجوع کنید:

- دیدگاه‌ها -

5 3 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
3 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
مهرنوش مهرنگار
مهرنوش مهرنگار
۱۳۹۹/۰۸/۲۸ ۱۷:۳۵

بسیار کاربردی سپاس

مهدوی
مهدوی
۱۳۹۹/۰۹/۲۰ ۲۰:۵۷

خیلی اطلاعات مفیدی درج شده بود، ممنون از شما

زهرا حسینی
زهرا حسینی
۱۳۹۹/۰۹/۲۰ ۲۱:۰۳

واقعا دید من رو خیلی بالا بردید فکر نمیکردم اینقدر میتونم درخواست داشته باشم

3
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x