طبق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، مرد میتواند با مراجعه به دادگاه درخواست طلاق بدهد و رضایت زن شرط صدور حکم نیست.
اما ثبت طلاق منوط به تعیینتکلیف حقوق مالی زن (مهریه، نفقه، اجرتالمثل و در صورت وجود شرط، تنصیف دارایی) است.
مسیر از ثبت دادخواست در دفاتر خدمات قضایی شروع میشود، به داوری و دادگاه خانواده میرسد و در پایان با گواهی عدم امکان سازش در دفترخانه طلاق ثبت میشود.
اگر مرد توان پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، میتواند درخواست اعسار و تقسیط بدهد.
مبنای قانونی درخواست طلاق از طرف مرد چیست؟

اختیار طلاق در عقد دائم، طبق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی با مرد است. مرد میتواند با تقدیم دادخواست صدور گواهی عدم امکان سازش، مسیر جدایی را شروع کند. این اختیار بهمعنای بیاثر بودن حقوق زن نیست.
ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده، دادگاه را مکلف میکند در رأی طلاق تکلیف مهریه، نفقه، اجرتالمثل، حضانت، ملاقات و هزینههای فرزندان را روشن کند. بنابراین «حق طلاق مرد» از «تعیینتکلیف مالی» جدا نیست.
طلاق اصطلاحاً برای نکاح دائم است. در نکاح موقت، موضوع با پایان مدت یا بذل مدت حل میشود و مسیر دادگاه طلاق معمولاً موضوعیت ندارد.
آیا طلاق از طرف مرد بدون رضایت زن ممکن است؟
بله. مخالفت زن بهتنهایی مانع صدور گواهی عدم امکان سازش نمیشود. آنچه مخالفت زن ایجاد میکند، عمدتاً طولانیشدن مسیر از طریق اعتراض و تجدیدنظر است، نه سقوط حق مرد.
حتی اگر مرد دلیل کاملاً موجه هم داشته باشد، مهریه و سایر حقوق قانونی زن بهصرف وجود آن دلیل از بین نمیرود؛ مگر در چارچوب قواعد خاص مثل نصف شدن مهریه در فرض عدم نزدیکی، یا توافق و ابراء/بذل معتبر.
مراحل درخواست طلاق از طرف مرد؛ از ثبت تا دفترخانه

مسیر عملی معمولاً این ترتیب را دارد: ثبت دادخواست، ابلاغ و داوری، رسیدگی دادگاه، صدور گواهی عدم امکان سازش، قطعیت رأی، و ثبت در دفتر رسمی طلاق.
| مرحله | اقدام | نکته اجرایی |
|---|---|---|
| ۱. آمادهسازی | جمع مدارک و ثبتنام در ثنا | بدون مدارک هویتی و تصویر/رونوشت سند ازدواج، ثبت دادخواست کامل نمیشود |
| ۲. ثبت دادخواست | مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی | خواسته: صدور گواهی عدم امکان سازش |
| ۳. داوری | معرفی داور از سوی طرفین | در عمل اغلب تشریفاتی است؛ اما الزام قانونی دارد |
| ۴. رسیدگی دادگاه خانواده | تعیینتکلیف حقوق مالی و غیرمالی | مهریه، نفقه، اجرتالمثل، حضانت و ملاقات بررسی میشود |
| ۵. صدور رأی | گواهی عدم امکان سازش | پس از قطعیت، برای اجرا مهلت محدود دارد |
| ۶. ثبت در دفترخانه طلاق | اجرای صیغه و ثبت واقعه | پرداخت/تعیینتکلیف حقوق مالی یا اعسار قطعی، شرط اجرای ثبت است |
مسیریاب طلاق از طرف مرد
با ۳ سؤال کوتاه، مسیر حقوقی و مالی مناسب شرایط خودتان را ببینید.
پس از قطعیت گواهی عدم امکان سازش، زوج باید در مهلت قانونی برای ثبت به دفترخانه طلاق مراجعه کند؛ در غیر این صورت گواهی از اعتبار میافتد و باید مسیر را از نو طی کند.
مدارک لازم برای درخواست طلاق از طرف مرد
مدارک پایه معمولاً شناسنامه، کارت ملی و اصل یا رونوشت مصدق سند ازدواج است. اگر اصل عقدنامه در دسترس نباشد، میتوان از دفتر ازدواج مربوط رونوشت گرفت.

- شناسنامه و کارت ملی زوج
- اصل سند ازدواج یا رونوشت مصدق
- ثبتنام و دسترسی در سامانه ثنا
- در صورت نیاز: مدارک مربوط به فرزندان
- در صورت ادعای اعسار: فهرست اموال، درآمد، مخارج و شهود
- در دوران عقد و ادعای عدم نزدیکی: مستندات مرتبط با وضعیت نکاح (حسب مورد)
برخی دفاتر یا شعب، مدارک تکمیلی مثل گواهیهای خاص را در مرحله اجرای ثبت میخواهند؛ این موارد پروندهبهپرونده متفاوت است و باید با متن رأی هماهنگ شود.
حقوق مالی زن در طلاق از طرف مرد چیست؟
مهمترین اثر عملی طلاق به درخواست مرد، تعیینتکلیف حقوق مالی زن است. دادگاه قبل از رسیدن به مرحله ثبت، باید وضعیت این حقوق را روشن کند.
مهریه
مهریه با درخواست طلاق مرد از بین نمیرود. اگر نزدیکی واقع شده باشد، اصل مهریه قابل مطالبه است. اگر نزدیکی واقع نشده و زن دوشیزه باشد، معمولاً نصف مهریه موضوعیت پیدا میکند. نوع عندالمطالبه یا عندالاستطاعه بودن مهریه، در نحوه مطالبه و اثبات مؤثر است.
نفقه و اجرتالمثل
نفقه ایام گذشته و نفقه دوران عده، حسب مورد بررسی میشود. اجرتالمثل ایام زوجیت نیز اگر قبلاً تعیینتکلیف نشده باشد، میتواند در همین پرونده مورد توجه قرار گیرد.
شرط تنصیف دارایی
اگر شرط تنصیف در عقدنامه امضا شده باشد و درخواست طلاق از طرف مرد باشد، دادگاه میتواند درباره انتقال تا نصف دارایی کسبشده در دوران زوجیت تصمیم بگیرد؛ مشروط به وجود شرایط مقرر در همان شرط و احراز مصادیق آن. این موضوع یکی از مهمترین «معایب مالی» طلاق یکطرفه مرد است.
برای مدیریت مهریه قبل یا حین اختلاف، میتوانید مسیرهای رسمی مثل
کاهش مهریه
یا
اقرار/بخشش مهریه
را هم بشناسید؛ انتخاب هر کدام آثار حقوقی متفاوتی دارد.
اعسار از پرداخت مهریه در طلاق از طرف مرد
اگر مرد توان پرداخت یکجای مهریه و حقوق مالی مندرج در رأی را نداشته باشد، میتواند دادخواست اعسار از پرداخت دفعی مطرح کند تا دادگاه در صورت پذیرش، پرداخت را تقسیط کند. اعسار بهمعنای معافیت کامل از دین نیست؛ بهمعنای ناتوانی از پرداخت یکجا و امکان پرداخت بهصورت اقساط است.

برای موفقیت نسبی در اعسار، معمولاً این موارد اهمیت دارد:
- فهرست اموال و حسابها
- میزان درآمد و هزینههای متعارف زندگی
- شهادت شهود مطلّع
- هماهنگی ادعا با سبک زندگی و قرائن موجود
پذیرش اعسار، ثبت طلاق را از بنبست پرداخت یکجا خارج میکند؛ اما تعهد اقساطی همچنان باقی است و تخلف از آن پیامد اجرایی دارد.
دلایل محکمهپسند برای طلاق از طرف مرد چه اثری دارد؟
برای اصل درخواست طلاق، مرد نیازمند اثبات «دلیل خاص» مثل عسر و حرج نیست؛ چون اختیار قانونی با اوست. با این حال، دلایل و رفتار طرفین میتواند روی مسائل تبعی اثر بگذارد؛ از جمله ارزیابی شرط تنصیف، برخی امتیازات مالی، یا فضای اثباتی پرونده.
نکته کلیدی برای کاربران این است: «داشتن دلیل» جایگزین پرداخت مهریه نمیشود. حتی در فرض تخلف زوجه از وظایف زوجیت، مهریه بهصرف آن ادعا ساقط نمیشود.
درخواست طلاق از طرف مرد در دوران عقد
طلاق در دوران عقد از نظر اصل حق مرد، با بعد از شروع زندگی مشترک تفاوت بنیادین ندارد. تفاوت مهم معمولاً در آثار مالی است: اگر نزدیکی واقع نشده باشد، مهریه بهطور معمول به نصف کاهش مییابد و برخی اقلام مثل اجرتالمثل یا حضانت اساساً موضوعیت پیدا نمیکند.
اگر اصل عقدنامه در دسترس مرد نباشد، باید از دفتر ازدواج مربوط رونوشت بگیرد؛ بدون سند ازدواج یا رونوشت معتبر، ثبت دادخواست عملاً ممکن نیست.
طلاق از طرف مرد چقدر طول میکشد؟
زمان قطعی بستگی به اعتراض زن، شلوغی شعبه، کامل بودن مدارک و وضعیت حقوق مالی دارد. اگر اعتراض جدی مطرح نشود، مسیر کوتاهتر است؛ اگر پرونده به تجدیدنظر و سپس دیوان برود، ممکن است تا حدود یک سال یا بیشتر طول بکشد.
| وضعیت | بازه تقریبی | توضیح |
|---|---|---|
| بدون اعتراض مؤثر زن | چند ماه | پس از رأی بدوی و طی تشریفات، نوبت ثبت میرسد |
| با اعتراض و تجدیدنظر | چند ماه تا حدود یک سال | طولانیترین عامل معمولاً اعتراض و نقص مدارک مالی است |
| اختلاف شدید روی مهریه/اعسار | متغیر و طولانیتر | تا تعیینتکلیف مالی، اجرای ثبت سخت میشود |
معایب طلاق از طرف مرد چیست؟
از نگاه عملی، مهمترین هزینههای این مسیر برای مرد عبارتاند از:
- الزام به تعیینتکلیف مهریه و سایر حقوق مالی
- احتمال اعمال شرط تنصیف دارایی
- طولانی شدن پرونده در صورت اعتراض زن
- هزینه دادرسی، کارشناسی و در صورت نیاز وکالت
- آثار اجرایی ثبت طلاق رجعی و قواعد عده
اگر مرد از زن
وکالت در طلاق (حق طلاق)
داشته باشد، مسیر میتواند متفاوت و در قالب توافقیِ وکالتی جلو برود؛ این موضوع را نباید با درخواست یکطرفه معمولی یکی فرض کرد.
نمونه دادخواست طلاق از طرف مرد
متن زیر یک الگوی عمومی است و باید با مشخصات واقعی پرونده تکمیل شود:
خواهان: …… (مشخصات زوج)
خوانده: …… (مشخصات زوجه)
خواسته: تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق به درخواست زوج)
دلایل و منضمات: تصویر مصدق سند ازدواج، مدارک هویتی، سایر مستندات مرتبط
شرح دادخواست:
ریاست محترم دادگاه خانواده ……
با سلام؛ اینجانب …… زوج دائمی خوانده محترم به موجب سند نکاحیه شماره …… میباشم.
با توجه به عدم امکان ادامه زندگی مشترک، صدور گواهی عدم امکان سازش و اجازه ثبت طلاق را استدعا دارم.
درباره حقوق مالی زوجه، آمادگی دارم بر اساس قانون و نظر دادگاه تعیینتکلیف شود / حسب مورد دادخواست اعسار تقدیم نمایم.
نقش دفترخانه در پایان مسیر و اسناد کمکی

رأی دادگاه پایان کار نیست؛ طلاق باید در دفتر رسمی طلاق ثبت شود. در مرحله ثبت، وضعیت پرداخت یا اعسار حقوق مالی و مفاد رأی کنترل میشود. از منظر پیشگیری و مدیریت ریسک، این اسناد هم در مسیر خانواده کاربرد دارد:
پرسشهای پرتکرار
آیا مرد برای طلاق حتماً باید دلیل محکمهپسند داشته باشد؟
برای اصل حق درخواست، خیر. اما تعیینتکلیف مالی و برخی آثار تبعی پرونده همچنان باقی است و دلیل یا رفتار طرفین میتواند در ارزیابی شرطها مؤثر باشد.
اگر زن رضایت ندهد، طلاق مرد متوقف میشود؟
خیر. عدم رضایت زن معمولاً مسیر را طولانی میکند، ولی بهتنهایی مانع صدور رأی نیست.
آیا قبل از پرداخت مهریه میتوان طلاق ثبت کرد؟
ثبت طلاق منوط به تعیینتکلیف حقوق مالی است؛ یا باید پرداخت/تسویه انجام شود، یا رضایت باشد، یا حکم اعسار/تقسیط قطعی وجود داشته باشد.
اعسار یعنی بخشش مهریه؟
خیر. اعسار یعنی ناتوانی از پرداخت یکجا و امکان پرداخت اقساطی؛ اصل دین از بین نمیرود.
در دوران عقد چقدر مهریه تعلق میگیرد؟
اگر نزدیکی واقع نشده باشد، معمولاً نصف مهریه مبنای محاسبه است.
گواهی عدم امکان سازش تا چه مدت اعتبار دارد؟
پس از قطعیت، برای مراجعه و ثبت در دفترخانه مهلت محدود قانونی دارد؛ با انقضای مهلت از اعتبار میافتد.
آیا میتوان وسط پرونده، مسیر را به طلاق توافقی تغییر داد؟
بله؛ اگر طرفین روی اصل جدایی و آثار مالی به توافق برسند، امکان تبدیل مسیر وجود دارد.
جمعبندی
درخواست طلاق از طرف مرد از نظر قانون ممکن و روشن است؛ گلوگاه اصلی نه اصل اجازه طلاق، بلکه حقوق مالی، اعتراض احتمالی زن و کیفیت اجرای رأی در دفترخانه است. اگر توان پرداخت یکجا ندارید، از ابتدا برای اعسار و مستندسازی مالی فکر کنید. اگر شرط تنصیف امضا کردهاید، اثر آن را جدی بگیرید. و اگر بهجای مسیر یکطرفه، امکان توافق یا استفاده از وکالت در طلاق وجود دارد، معمولاً زمان و هزینه کمتر خواهد بود.
این متن برای آگاهی عمومی است و جایگزین مشاوره پروندهمحور نیست. مبانی اصلی: ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده، قواعد مهریه و نفقه در قانون مدنی، و تشریفات ثبت طلاق در دفاتر رسمی.