تهیه‌کننده و بازبین محتوا: لیلا فرج زاده سر دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران |
در یک نگاه: برای تنظیم سند رسمی وصیت تملیکی به اصل کارت ملی موصی، ثبت‌نام در سامانه ثنا، ثبت و تأیید کدپستی در سامانه املاک و اسکان، مشخصات کامل موصی‌له (نام، نام پدر، کد ملی) و مدارک مربوط به مال مورد وصیت (مانند اصل سند مالکیت در صورت ملک بودن) نیاز دارید. جزئیات کامل و شرایط حسب مورد را در ادامه بخوانید.
وصیت تملیکی چیست؟
وصیت تملیکی یکی از روش‌های قانونی برای تعیین تکلیف عین یا منفعت اموال شخص برای پس از فوت اوست. بر اساس ماده ۸۲۶ قانون مدنی، در وصیت تملیکی، شخص (موصی) مالی یا منفعتی از اموال خود را برای زمان پس از فوت، به‌صورت مجانی به دیگری (موصی‌له) تملیک می‌کند. مال مورد وصیت نیز «موصی‌به» نامیده می‌شود.
مراحل ضروری قبل از مراجعه به دفترخانه
۱. ثبت‌نام در سامانه ثنا
پیش از مراجعه، اطلاعات مورد نیاز خود را در سامانه ثنا تکمیل کنید. تلفن همراه با شماره ثبت‌شده در ثنا را همراه داشته باشید، زیرا در فرایند احراز هویت ممکن است دریافت کد تأیید لازم باشد.
۲. ثبت کدپستی در سامانه ملی املاک و اسکان
کدپستی محل اقامت خود را پیش از مراجعه در سامانه ملی املاک و اسکان کشور ثبت و تأیید کنید تا در روز تنظیم سند با وقفه مواجه نشوید.
لیست کامل مدارک مورد نیاز وصیت تملیکی
📌 مدارک الزامی (به‌صورت خلاصه)
- اصل کارت ملی و مدارک هویتی موصی
- تلفن همراه با شماره ثبت‌شده در سامانه ثنا
- نشانی و کدپستی تأییدشده محل اقامت
- مشخصات کامل موصی‌له (نام، نام خانوادگی، نام پدر، شماره ملی)
- اصل سند مالکیت در صورتی‌که موضوع وصیت ملک باشد
مدارک موصی (وصیت‌کننده)
- اصل کارت ملی و مدارک هویتی
- تلفن همراه با شماره ثبت‌شده در سامانه ثنا
- نشانی و کدپستی محل اقامت
مشخصات موصی‌له (شخص ذی‌نفع وصیت)
مشخصات دقیق شخص یا اشخاصی که وصیت به نفع آنان تنظیم می‌شود باید در اختیار دفترخانه قرار گیرد:
- نام و نام خانوادگی
- نام پدر
- شماره ملی
- سایر مشخصات هویتی مورد نیاز
برای جلوگیری از اشتباه در تنظیم سند، همراه داشتن تصویر مدرک هویتی موصی‌له توصیه می‌شود.
مدارک مربوط به مال مورد وصیت (موصی‌به)
اگر موضوع وصیت، ملک باشد:
- اصل سند مالکیت
- مشخصات ثبتی ملک
- کدپستی دقیق ملک
- میزان مالکیت موصی و سایر مدارک حسب مورد
اگر موضوع وصیت، مال، منفعت یا حق دیگری باشد: مدارکی که مالکیت موصی و مشخصات دقیق آن مال یا حق را اثبات می‌کند باید ارائه شود.
آیا استعلام ثبتی یا گواهی ماده ۱۸۷ دارایی لازم است؟
استعلام ثبتی (بند «ز»)
در صورتی‌که موضوع وصیت ملک باشد، مالکیت موصی از طریق استعلام ثبتی توسط خود دفترخانه بررسی می‌شود و جزء مدارکی نیست که مراجعه‌کننده شخصاً باید تهیه کند.
گواهی ماده ۱۸۷ قانون مالیات‌های مستقیم
خیر، لازم نیست. از آنجا که وصیت، انتقال قطعی مال در زمان حیات محسوب نمی‌شود و موصی امکان رجوع از آن را دارد، این گواهی مطالبه نمی‌شود؛ ضمن آنکه ماده ۱۸۷ به‌موجب ماده ۱۵ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول نسخ شده است.
نکات حقوقی مهم درباره وصیت تملیکی
اثر وصیت، پس از فوت است
وصیت تملیکی نباید با انتقال قطعی مال در زمان حیات اشتباه شود؛ اثر آن صرفاً برای پس از فوت موصی است.
امکان رجوع موصی از وصیت
تنظیم رسمی سند به معنای غیرقابل‌تغییر بودن تصمیم موصی نیست؛ موصی در زمان حیات اصولاً می‌تواند از وصیت خود رجوع کند.
لزوم قبول موصی‌له
تملیک به موجب وصیت، تنها با قبول موصی‌له پس از فوت موصی تحقق می‌یابد؛ برخلاف معاملاتی که مالکیت را بلافاصله منتقل می‌کنند.
وصیت و قاعده ثلث
وصیت نسبت به مازاد بر ثلث ترکه، بدون اجازه وراث نافذ نیست. نکته مهم: این احکام بر مبنای فقه شیعه امامیه تنظیم شده و برای پیروان سایر مذاهب اسلامی و ادیان به‌رسمیت‌شناخته‌شده ممکن است متفاوت باشد؛ لازم است دین و مذهب موصی در این موضوعات مورد توجه قرار گیرد.
خلاصه چک‌لیست مدارک وصیت تملیکی
- اصل کارت ملی و مدارک هویتی موصی
- تلفن همراه ثبت‌شده در سامانه ثنا
- ثبت و تأیید کدپستی در سامانه املاک و اسکان
- مشخصات کامل موصی‌له
- اصل سند مالکیت (در صورت وصیت ملک)
- مشخصات ثبتی و کدپستی ملک
- اطلاعات دقیق مال، منفعت یا حق مورد وصیت
استعلام ثبتی و سایر استعلامات قانونی توسط خود دفترخانه انجام می‌شود و نیازی به تهیه شخصی آن نیست.
موضوعات مرتبط: اگر علاوه بر وصیت، قصد تنظیم سند رهنی یا وکالت فروش خودرو نیز دارید، راهنمای مدارک آن‌ها را مطالعه کنید. برای فهرست کامل سایر اسناد نیز به بخش مدارک سایر اسناد رسمی مراجعه کنید.
سوالات متداول درباره وصیت تملیکی
آیا برای تنظیم وصیت تملیکی نیاز به گواهی ماده ۱۸۷ دارایی است؟
خیر. این گواهی به دلیل نسخ ماده ۱۸۷ قانون مالیات‌های مستقیم و ماهیت غیرقطعی وصیت مطالبه نمی‌شود.
آیا موصی می‌تواند از وصیت خود منصرف شود؟
بله، موصی در زمان حیات اصولاً حق رجوع از وصیت خود را دارد.
وصیت تملیکی چه زمانی اثر قانونی پیدا می‌کند؟
وصیت پس از فوت موصی و با قبول موصی‌له اثر قانونی پیدا می‌کند.
آیا وصیت به نفع همه وراث به یک اندازه نافذ است؟
وصیت نسبت به مازاد بر ثلث ترکه بدون اجازه وراث نافذ نیست؛ این حکم بر مبنای فقه شیعه امامیه است و برای سایر ادیان و مذاهب ممکن است متفاوت باشد.
چه مدارکی درباره موصی‌له باید همراه داشته باشم؟
نام، نام خانوادگی، نام پدر و شماره ملی موصی‌له؛ ترجیحاً همراه با تصویر مدرک هویتی او.
مشاوره و تنظیم سند وصیت تملیکی در دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران
پس از آماده کردن مدارک فوق می‌توانید با دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران هماهنگ کنید.
- نشانی: تهران، چهارراه جهان کودک، بلوار حقانی، نرسیده به گاندی شمالی، پلاک ۶۷، طبقه همکف
- کدپستی: ۱۹۶۹۹۳۵۸۴۳
- تلفن همراه مشاوره: ۰۹۱۹۶۶۲۵۶۶۲
برای مطالعه سایر راهنماهای حقوقی به مقالات دفترخانه سر بزنید.