سند اقساط مهریه سندی رسمی است که به موجب آن زوجه می‌تواند بخشی از مهریه را ابراء کند و باقی‌مانده را به‌صورت توافقی و اقساطی از زوج دریافت نماید. این سند با صدور قبوض رسمی و شرط حال‌شدن، ضمانت اجرای قوی دارد.
خلاصه کاربردی
در این سند، زوجه تعداد مشخصی از سکه‌ها را ابراء می‌کند و زوج متعهد می‌شود باقی‌مانده مهریه را در اقساط معین پرداخت کند. در صورت تأخیر بیش از ۱۰ روز در هر قسط، تمام باقی‌مانده دین حال و قابل صدور اجرائیه می‌شود.
متن حقوقی پیشنهادی سند اقساط مهریه
در تاریخ تنظیم این سند، خانم …………… با مشخصات فوق‌الاشعار، که از این پس در این سند «زوجه» یا «بستانکار» نامیده می‌شود، و آقای …………… با مشخصات فوق‌الاشعار، که از این پس «زوج» یا «متعهد» نامیده می‌شود، در این دفترخانه حاضر شدند.
پس از احراز هویت و اهلیت قانونی حاضرین و اعلام قصد، رضا و اختیار کامل آنان، نامبردگان اقرار، اعلام و توافق نمودند:
۱. ابراء بخشی از مهریه
زوجه با قصد و رضای کامل و با اطلاع از آثار حقوقی ابراء، ذمه زوج را صرفاً نسبت به تعداد …………… عدد سکه از مهریه باقی‌مانده موضوع بند اول ابراء نمود.
به‌موجب این ابراء، ذمه زوج نسبت به تعداد یادشده بری شد و زوجه حق رجوع یک‌جانبه از ابراء یا مطالبه مجدد همان تعداد سکه را نخواهد داشت.
این ابراء صرفاً ناظر به تعداد سکه‌ای است که در همین بند تصریح شده و شامل باقی‌مانده مهریه یا سایر حقوق و مطالبات مالی زوجه نمی‌شود.
۲. میزان مهریه باقی‌مانده
پس از احتساب تعداد سکه‌های پرداخت یا تسویه‌شده قبلی و ابراء موضوع بند دوم، تعداد …………… عدد سکه طلای تمام‌بهار آزادی با همان مشخصات مندرج در سند نکاحیه، بر ذمه زوج باقی است.
زوج به اشتغال ذمه خود نسبت به همین تعداد سکه اقرار نمود و زوجه نیز تصریح کرد که مفاد این سند نسبت به مهریه باقی‌مانده، متضمن اقرار به وصول، ابراء، هبه یا اسقاط طلب نیست و صرفاً ناظر به تعیین مهلت و شیوه پرداخت آن است.
همچنان بخوانید :راهنمای جامع و مدارک لازم برای تنظیم سند شروط و توافق‌نامه ازدواج
۳. توافق بر تقسیط
زوجه و زوج توافق نمودند مهریه باقی‌مانده موضوع بند سوم، طی مدت …………… سال و در …………… قسط به شرح زیر پرداخت شود:
- قسط اول: تعداد …………… عدد سکه در تاریخ ……………
- قسط دوم: تعداد …………… عدد سکه در تاریخ ……………
- قسط سوم: تعداد …………… عدد سکه در تاریخ ……………
- قسط چهارم: تعداد …………… عدد سکه در تاریخ ……………
- سایر اقساط: ……………
جمع تعداد سکه‌های مندرج در اقساط باید دقیقاً با تعداد سکه‌های باقی‌مانده موضوع بند سوم مطابقت داشته باشد.
زوج متعهد شد در هر سررسید، تعداد سکه مقرر را به زوجه تسلیم و رسید معتبر دریافت نماید.
برای اقساط موضوع این سند، قبوض رسمی شماره …………… الی …………… صادر و پس از امضای زوج به زوجه تسلیم گردید. زوج پس از پرداخت هر قسط، اصل قبض مربوط یا رسید معتبر زوجه را دریافت خواهد کرد.
۴. شرط حال‌شدن باقی‌مانده دین
طرفین توافق نمودند چنانچه زوج هر یک از اقساط را تا ده روز تقویمی پس از سررسید مقرر به‌طور کامل پرداخت نکند، با انقضای روز دهم و بدون نیاز به ارسال اظهارنامه یا اخطار دیگری، تمام اقساط پرداخت‌نشده و باقی‌مانده دین حال و قابل مطالبه شود.
در این صورت زوجه حق دارد برای وصول تمام باقی‌مانده دین، بر اساس مفاد این سند، از دفترخانه تنظیم‌کننده سند درخواست صدور اجرائیه کند و عملیات اجرایی را از طریق مرجع صالح ثبتی پیگیری نماید.
پذیرش یک قسط با تأخیر، به‌تنهایی به معنای اسقاط شرط حال‌شدن نسبت به اقساط بعدی نیست.
۵. وضعیت پرونده اجرایی
یکی از عبارت‌های زیر، حسب وضعیت واقعی، در سند درج شود:
حالت اول ـ فقدان پرونده اجرایی:
«زوجه اقرار نمود تا زمان تنظیم این سند، نسبت به مهریه موضوع سند نکاحیه یادشده، پرونده اجرایی فعال در اجرای ثبت یا اجرای احکام دادگستری ندارد.»
حالت دوم ـ وجود پرونده اجرایی:
«زوجه اعلام نمود مهریه موضوع سند نکاحیه در پرونده اجرایی شماره …………… شعبه …………… اجرای ثبت/اجرای احکام در حال پیگیری است. زوجه متعهد شد ظرف …………… روز از تاریخ تنظیم این سند، یک نسخه از آن را به مرجع اجرا ارائه و حسب توافق طرفین، درخواست …………… عملیات اجرایی را تسلیم نماید.»
مفاد این سند، به‌ویژه آثار ابراء، اعطای مهلت، تقسیط مهریه و شرط حال‌شدن باقی‌مانده دین، برای طرفین توضیح داده شد و نامبردگان با علم و اطلاع از آثار حقوقی آن، سند را امضا نمودند.
مدارک الزامی
- اصل مدارک هویتی زوجه و زوج
- اصل سند نکاحیه یا رونوشت رسمی و معتبر آن
- حضور زوجه و زوج (یا وکلای رسمی دارای اختیار)
نکته مهم درباره استعلام از دفتر ازدواج
مطابق مقررات ثبتی، تکلیف صریح استعلام بقای حق زوجه از دفتر ازدواج، در موارد انتقال صداق و اقرار به وصول مهریه پیش‌بینی شده است و برای ابراء محض چنین تکلیفی مقرر نشده است.
با این حال، در سند تقسیط یا سند مرکب از ابراء و تقسیط، چون تعیین دقیق میزان مهریه باقی‌مانده اهمیت اساسی دارد، بررسی سند نکاحیه، اسناد بعدی و وضعیت پرداخت یا اجرای مهریه ضروری است.
پرسش‌های متداول درباره سند اقساط مهریه
آیا می‌توان بخشی از مهریه را ابراء و باقی‌مانده را تقسیط کرد؟
بله. زوجه می‌تواند تعداد مشخصی از سکه‌ها را ابراء کند و درباره پرداخت باقی‌مانده با زوج به توافق برسد. تعداد ابراءشده و تعداد باقی‌مانده باید بدون ابهام در سند نوشته شود.
آیا برای تقسیط توافقی، زوج باید معسر باشد؟
خیر. اثبات اعسار مربوط به تقسیط قضایی است. در تقسیط رسمی و توافقی، رضایت زن و شوهر برای تعیین اقساط کافی است.
آیا حضور هر دو نفر در دفترخانه لازم است؟
برای ابراء محض، ابراء عمل حقوقی یک‌جانبه زوجه است؛ اما برای تغییر موعد پرداخت و ایجاد توافق تقسیط، حضور و قبول زوج و زوجه یا وکلای رسمی آنان لازم است.
آیا پس از امضای سند، زوجه می‌تواند تمام مهریه را یکجا مطالبه کند؟
پیش از سررسید اقساط، اصولاً خیر. اگر زوج در پرداخت قسط تأخیر کند و سند دارای شرط حال‌شدن باقی‌مانده باشد، زوجه می‌تواند مطابق همان شرط تمام اقساط پرداخت‌نشده را مطالبه کند.
عدم پرداخت اقساط چه نتیجه‌ای دارد؟
زوجه می‌تواند برای وصول اقساط سررسیدشده یا تمام باقی‌مانده‌ای که مطابق شرط سند حال شده است، درخواست صدور اجرائیه نماید. تنظیم سند رسمی یا تأخیر در پرداخت آن، به‌خودی‌خود موجب حبس خودکار زوج نمی‌شود.
آیا ابراء مهریه سند مالی است یا غیرمالی؟
مهریه از نظر ماهیت، حق مالی زوجه است؛ اما اسناد اقرار به وصول، ابراء، بذل و هبه مهریه، از حیث محاسبه حق‌الثبت و حق‌التحریر، بر اساس بخشنامه ثبتی مربوط غیرمالی محسوب می‌شوند. سندی که علاوه بر ابراء، مشتمل بر تعهد لازم‌الاجرای زوج به پرداخت اقساط است، صرفاً یک اقرارنامه ابراء نیست و عنوان و هزینه آن باید بر اساس تمام مفاد سند تعیین شود.
اگر مهریه قبلاً به اجرا گذاشته شده باشد، می‌توان سند تقسیط تنظیم کرد؟
بله؛ اما در سند باید شماره پرونده اجرایی و تصمیم طرفین درباره ادامه، توقف یا خاتمه عملیات اجرایی مشخص شود. یک نسخه از سند نیز باید به مرجع اجرای مربوط ارائه گردد.
آیا برای ابراء مهریه استعلام از اداره اجرا لازم است؟
برای ابراء محض، تکلیف عامی برای استعلام از اداره اجرا مقرر نشده است؛ اما اگر پرونده اجرایی فعال باشد، نادیده‌گرفتن آن می‌تواند موجب تعارض و اختلاف شود. وضعیت پرونده باید در سند منعکس و نتیجه ابراء یا توافق به مرجع اجرا اعلام شود.
آیا ابراء مهریه در مقابل طلاق، در صورت انجام‌نشدن طلاق قابل برگشت است؟
اگر ابراء به‌صورت منجز و بدون شرط واقع شده باشد، عدم انجام طلاق موجب بازگشت خودکار مهریه نمی‌شود. اگر اثر ابراء صریحاً به وقوع و ثبت طلاق مشروط شده باشد، باید مفاد همان سند بررسی شود.
آیا می‌توان شرط عندالاستطاعه را به عندالمطالبه تبدیل کرد؟
با توافق رسمی زوج و زوجه امکان تغییر شرایط پرداخت وجود دارد؛ اما این تغییر صرفاً با اقرار زوجه انجام نمی‌شود، زیرا زوج تعهد شدیدتری را می‌پذیرد و باید شخصاً یا توسط وکیل دارای اختیار آن را قبول و امضا کند.
اگر اقساط به‌جای سکه نقداً پرداخت شود، قیمت سکه چگونه محاسبه می‌شود؟
روش محاسبه باید دقیقاً در سند نوشته شود؛ برای مثال قیمت اعلامی مرجع معین در روز سررسید یا روز پرداخت. عبارت مبهم «قیمت روز» بدون تعیین مرجع و زمان می‌تواند موجب اختلاف شود.
آیا مبلغی که بعد از عقد به مهریه افزوده شده، همچنان مهریه است؟
خیر. افزایش بعدی عنوان مهریه مندرج در عقد نکاح پیدا نمی‌کند؛ ولی اگر زوج به موجب سند معتبر پرداخت مبلغ یا سکه‌ای را بر عهده گرفته باشد، ممکن است به‌عنوان دین و تعهد مستقل قابل مطالبه باشد. در سند باید این دو منشأ از یکدیگر تفکیک شوند.
دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران
سردفتر: لیلا فرج‌زاده
تلفن: ۰۲۱-۸۸۱۹۵۲۱۷ | همراه: ۰۹۱۹۶۶۲۵۶۶۲
برای تنظیم سند اقساط مهریه با شرط حال‌شدن و قبوض رسمی با دفترخانه هماهنگ کنید.