مالیات نقل و انتقال اسناد صلح عمری

5/5
مالیات نقل و انتقال اسناد صلح عمری

اشتراک‌گذاری

اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در email

لینک کوتاه مطلب

https://www.notary662th.ir/?p=18872

شاید برای شمار کاربردی باشد

صلح عمری

صلح عمری

گاه مشکلات اداری مانند انحصار وراثت تحریر و مهر و

مالیات نقل و انتقال اسناد صلح عمری

بسیار پیش امده که مالکین به دلایل و انگیزه‌های متفاوت تمایل دارند ملک خود را به غیر منتقل کنند ولیکن بنا به هر دلیلی مایل نیستند که ارتباطشان با مال مورد انتقال به طور کلی قطع گردد.

شارع و قانون‌گذار برای این امر چاره اندیشیده یک گونه از اسنادی که در این زمینه در دفاتر اسناد رسمی تنظیم می‌شود و بسیار کاربردی و کارآمد است سند صلح عمری است. در این عقد با وجود انتقال مالکیت به متصالح همچنان مصالح حق استفاده و انتفاع از مال مورد صلح را مادامی که در قید حیات است؛ دارد!

حق مصالح حتی با انتقال مال به غیر از سوی متصالح اسقاط نمی‌گردد و همچنان حق مصالح به قوت خود باقی است. صلح عمری از اقسام عقد صلح می‌باشد که شریعت اسلام بر آن صحه گذاشته است.

قصد نگارنده از این مطلب، بحث مالیات نقل و انتقال قرارداد صلح عمری و زمان تعلق مالیات و نحوه و میزان پرداخت آن است که در ادامه مورد بحث و رسیدگی قرار خواهد گرفت.

 

تعریف صلح عمری:

صلح عمری عقدی است که مصالح (مالک مورد صلح و شخص صلح کننده) مال معینی را به شخص متصالح صلح می‌نماید که عمدتا به دو صورت با خیار حق فسخ و بدون خیار حق فسخ می‌باشد.

الف: صلح عمری با خیار حق فسخ: مصالح هر زمان که اراده نماید می‌تواند مورد صلح را فسخ نماید و اراده یک طرفه مصالح برای فسخ کافی می‌باشد.

ب؛ صلح عمری بدون خیار حق فسخ: با توجه به مندرجات سند رسمی عقد با اراده طرفین مصالح و متصالح اقاله و فسخ می‌گردد.

مصالح سند صلح عمری حق انتفاع و استفاده از منافع مورد صلح را تا زمان معینی (مثلا تا زمان حیات خود و یا …) برای خود محفوظ داشته و پس از پایان زمان، متصالح به تبع عین مالک منافع می‌گردد. البته پیرامون مسائل حقوقی عقد صلح عمری مطالب بسیاری می‌باشد که هدف صحبت ما در این موضوع نبوده و بیشتر به مبحث اصلی این نوشتار یعنی نحوه محاسبه و میزان مالیات متعلقه می‌پردازیم.

 

قوانین و مستندات پیرامون مالیات و نحوه محاسبه آن در قرارداد صلح عمری

الف) مطابق ماده 63 قانون مالیات‌های مستقیم

«نقل و انتقال قطعی املاکی که به صورتی غیر از عقد بیع انجام می‌شود به استثنای نقل و انتقال بلاعوض که طبق مقررات ‌مربوط مشمول مالیات است، مشمول مالیات نقل و انتقال قطعی ‌املاک برابر مقررات این فصل خواهد بود و چنانچه عوضین‌، هر دو ملک باشند هریک از متعاملین به ترتیب فوق مالیات نقل و انتقال ‌قطعی مربوط به ملک واگذاری خود را پرداخت خواهند نمود.»

قانون‌گذار در این ماده قانونی از نقل و انتقال قطعی املاکی به غیر از عقد بیع سخن به میان آورده است و سازمان امور مالیاتی به منظور تبیین و روشن نمودن هر چه بهتر مفهوم آن برای ادارات تابعه اقدام به صدور بخشنامه‌ای به شماره 13530 مورخ 1384/07/27 نمود. طبق این بخشنامه «منظور از نقل و انتقال قطعی املاک به صورتی غیر از عقد بیع، عقودی از قبیل صلح، هبه و معاوضه می‌باشند.

چنانچه صلح و هبه بصورت معوض باشد، انتقال دهنده ملک برابر ماده 59 مشمول مالیات خواهد بود و اگر بلاعوض باشد، انتقال گیرنده مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی طبق مقررات فصل ششم-باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم شناخته می‌شود. یادآوری می‌نماید که قید مال الصلح تقریباً بی‌ارزش (مانند یک سیر نبات یا یک سیر نمک که بنا به شیوه‌های مرسوم به منظور تکمیل ارکان معامله در اسناد قید می‌شود) در اسناد به منزله پرداخت عوض نبوده و اینگونه عقود به عنوان بلاعوض تلقی خواهند شد.»

 

ب) مواد 119 و 120 و 131 قانون مالیات‌های مستقیم

همانطور که گفته شد مطابق ماده 63 قانون مالیات‌های مستقیم و بخشنامه اخیر، قانون‌گذار تأکید نموده که نقل و انتقال املاک که به صورتی غیر از عقد بیع انجام می‌شود به استثنای نقل و انتقال بلاعوض که طبق مقررات ‌مربوط، مشمول مالیات است و قید مال الصلح تقریبا بی ارزش (مانند یک سیر نبات موهوب تهاتر شده بعد العقد یا یک سیر نمک که بنا به شیوه‌های مرسوم به منظور تکمیل ارکان معامله در اسناد قید می‌شود) در اسناد به منزله پرداخت عوض نبوده و این گونه عقود به عنوان بلاعوض تلقی خواهند شد که به همین دلیل باید به فصل ششم-باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم رجوع نموده تا به نحوه‌ی تشخیص و وصول مالیات در اسناد صلح عمری بپردازیم.

این مواد عبارت اند از:

  1. ماده 119 ـ درآمد نقدی و یا غیر نقدی که شخص حقیقی یا حقوقی به صورت بلاعوض، یا از طریق معاملات محاباتی، یا به ‌عنوان جایزه و یا هر عنوان دیگر از این قبیل تحصیل می‌نماید مشمول ‌مالیات اتفاقی به نرخ مقرر در مادة (131 ) این قانون خواهد بود.
  2. ماده 131 – نرخ مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی به استثنای مواردی که طبق مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه‌ای باشد؛ به شرح زیر است:

1- تا میزان پانصد میلیون (500,000,000) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ پانزده درصد (15%)

2- نسبت به مازاد پانصد میلیون (500,000,000) ریال تا میزان یک میلیارد (1,000,000,000) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ بیست درصد (20%)

3- نسبت به مازاد یک میلیارد (1,000,000,000) ریال درآمد مشمول مالیات سالانه به نرخ بیست و پنج درصد (25%)

 

قانون‌گذار در خصوص اینکه مالیات بر درآمدِ اتفاقی تا چه حد باشد اقدام به تبیین نموده و در ماده 120 تکلیف آن را مشخص نموده است. طبق این ماده «درآمد مشمول مالیات موضوع این فصل عبارت ‌است از صد درصد درآمد حاصله و در صورتی که غیرنقدی باشد، به ‌بهای روز تحقق درآمد طبق مقررات این قانون تقویم می‌شود مگر در مورد املاکی که در اجرای مفاد ماده (64) این قانون برای آنها ارزش ‌معاملاتی تعیین شده است که در این صورت ارزش معاملاتی مأخذ محاسبه مالیات قرار خواهد گرفت‌.

تبصره ـ در مورد صلح معوض و هبه معوض به استثنای ‌مواردی که مشمول ماده (63) این قانون می‌باشد درآمد مشمول ‌مالیات موضوع این فصل عبارت خواهد بود از مابه‌التفاوت ارزش ‌عوضین که براساس مقررات این ماده تعیین می‌شود نسبت به طرف ‌معامله‌ای که از آن منتفع شده است‌.»

 

زمان تعلق مالیات بر صلح خیاری و صلح عمری

یکی از مسائلی که باید به آن توجه نمود زمان تعلق مالیات بر صلح خیاری و صلح عمری است که ماده 121 و 122 قانون مالیات‌های مستقیم تکلیف آن مشخص گردیده است. مطابق این ماده «صلح با شرط خیار فسخ و هبه با حق رجوع از نظر مالیاتی قطعی تلقی می‌گردد.
در صورتی که ظرف شش ماه از تاریخ وقوع عقد معامله فسخ یا اقاله یا رجوع شود، وجوهی که به‌ عنوان مالیات موضوع این فصل وصول شده ‌است، قابل استرداد می‌باشد. در این صورت اگر در فاصله بین وقوع عقد و فسخ یا اقاله یا رجوع منتقل‌الیه از منافع آن استفاده کرده باشد نسبت به آن منفعت‌ مشمول مالیات این فصل خواهد بود.»

و مطابق ماده 122 قانون مالیات‌های مستقیم «در مورد صلح مالی که منافع آن مادام‌العمر یا برای ‌مدت معین به مصالح یا شخص ثالث اختصاص داده می‌شود بهای‌ مال به مأخذ جمع ارزش عین و منفعت در تاریخ تعلق منافع‌، مأخذ مالیات متصالح در تاریخ مزبور خواهد بود.

تبصره ـ در صورتی که قبل از تاریخ تعلق منفعت‌ انتقالاتی‌ صورت گیرد قیمت مذکور در سند مأخذ مالیات انتقال‌دهنده قرار خواهد گرفت که طبق مقررات این فصل مشمول مالیات خواهد بود، لیکن مأخذ مالیات آخرین انتقال‌گیرنده عین که منافع مال نیز به او تعلق بگیرد، عبارت خواهد بود از مابه‌التفاوت بهای مال به شرح‌ حکم فوق و مبلغی که طبق سند پرداخته است‌.»

همان طور که مشاهده می‌گردد طبق دو ماده فوق‌الذکر زمان تعلق مالیات بر صلح خیاری هنگام انتقال مال به متصالح و برای صلح عمری هنگام تعلق منافع به متصالح به عبارتی زمان فوت مصالح خواهد بود. البته در ماده 123 قانون مالیات‌های مستقیم مصالح باید مالیات منفعت مال الصلح را به صورت سالیانه پرداخت نماید. متن این ماده بدین شرح است:

«در صورتی که منافع مالی بطور‌ دائم یا موقت‌ بلاعوض به کسی واگذار شود انتقال‌ گیرنده مکلف است مالیات‌ منافع هر سال را در سال بعد پرداخت نماید.»

 

همچنین زمان تسلیم اظهارنامه مطابق ماده 126 قانون مالیات‌های مستقیم مشخص گشته است مطابق این ماده «صاحبان درآمد موضوع این فصل مکلف‌اند در هر سال اظهارنامه مالیاتی خود را در مورد منافع موضوع ماده (123) این قانون تا آخر ‌اردیبهشت ماه سال بعد و در سایر موارد تا پایان ماه بعد از تاریخ تحصیل درآمد یا تعلق منافع به اداره امور مالیاتی مربوط تسلیم و مالیات متعلق را بپردازند.‌ در صورتی که معامله در دفاتر اسناد رسمی انجام و مالیات وصول شده باشد؛ تکلیف تسلیم اظهارنامه ساقط می‌شود.»

البته مطابق رویه موجود در خصوص معاملات صلح خیاری و صلح عمری خیاری، زمانی که مصالح فوت نموده باشد متصالح با مراجعه به دفترخانه و تقاضای استقرار مالکیت، دفترخانه با استعلام از اداره مالیاتی و مراجعه متصالح به اداره امور مالیاتی و پرداخت مالیات متعلقه اصلاح سند مالکیت بدون حق فسخ مصالح صورت می‌گیرد.

نتیجه گیری:

  1. با توجه به مواد قانونی اشاره شده متوجه این مطلب می‌شویم که در صلح عمری به صورت بلاعوض یا عوض ناچیز مثل یک سیر نبات باید به استناد مالیات بر درامد اتفاقی و برابر نرخ ماده 131 مالیات متعلقه پرداخت گردد و با توجه به ماده 120 باید بر اساس ارزش معاملاتی اعلام شده دارایی مالیات پرداخت شود؛ لذا اخذ مالیات بر اساس قیمت واقعی خلاف نظر قانون گذار بوده و موجه نمی‌باشد و در صورتی که صلح عمری به صورت معوض باشد مشمول مالیات اتفاقی نبوده بلکه مطابق نقل و انتقال قطعی املاک مالیات متعلقه محاسبه و وصول خواهد شد.
  2. زمان تعلق مالیات در صلح عمری زمان فوت مصالح و در صلح خیاری هنگام نقل و انتقال مال است.
  3. در خصوص معامله صلح عمری جمع ارزش عین و منفعت در زمان تعلق منافع، مأخذ مالیات متصالح می‌باشد.
    در صورتی که مورد صلح تا شش ماه پس از تنظیم سند فسخ شود امکان استرداد مالیات پرداختی میسر می‌باشد و بعد از آن امکان دریافت وجوه پرداختی غیر ممکن می‌شود.
    اگر در فاصله بین عقد و فسخ یا اقاله یا رجوع، منتقل الیه از منافع آن استفاده کرده باشد، نسبت به منفعت استیفاء شده مشمول مالیات این فصل خواهد بود.

 

جهت مشاوره با جناب آقای نیما اصغری با شماره ۰۹۱۲۶۴۵۹۶۰۶ تماس حاصل نمایید.

- دیدگاه‌ها -

2 پاسخ

  1. با سلام
    بسیار عالی
    جسارتا در قسمت نتیجه گیری بند 2 مفاد ماده 122 صرفاً در خصوص صلح عمری نیست و می تواند صلح برای یک مدت معین باشد بنابراین تاریخ تعلق مالیات اگر صلح مادام العمر باشد تاریخ فوت مصالح و اگر صلح برای مدت معین باشد پس از انقضای مدت خواهد بود.
    در مورد بند 1نیز درخصوص املاکی که دارای کاربری تجاری هستند توضیحات بیشتری در مورد ماخذ محاسبه مالیات ارائه بفرمایید بهتر خواهد بود.

    1. درود استاد عزیز
      سپاس بیکران از لطف و محبتی که همیشه به بنده داشته اید.موارد فوق را حتما لحاظ خواهم نمود.امیدوارم همیشه از راهنمایی های شما بهره مند گردم.دانشجوی همیشگی شما
      نیما اصغری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

از آنجا که خدمات دفاتر اسناد رسمی گستره‌ایی به وسعت ایران اسلامی دارد ما را برآن داشت تا در جهت هرچه بیشتر آشنا کردن مردم با مزایای سند رسمی و در عین حال ارائه اطلاعات مفید و کاربردی به جامعه فرهیخته دفاتر اسناد رسمی گامی ولو اندک در جهت توسعه سند رسمی که ارتباط تنگاتنگی با امنیت اجتماعی جامعه دارد برداریم بدین منظور سایت مذکور در جهت ارائه آخرین اخبار و اطلاعات باذکر این نکته که فاقد هرگونه جنبه تبلیغاتی می‌باشد جهت خدمت به مردم و جامعه دفاتر اسناد رسمی راه اندازی نموده و دست یاری به سوی همه فرهیختگان جامعه حقوقی کشور دراز کرده و اسمتدادی به روشنی آفتاب دانش میطلبیم.

اطلاعات تماس

تمامی حقوق مطالب و اطلاعات برای دفتر اسناد رسمی 662 تهران محفوظ می‌باشد، هرگونه کپی برداری پیگرد قانونی خواهد داشت.