اجرای ثبت مهریه چیست؟
سند ازدواج رسمی، سند لازم‌الاجرا است. یعنی مهریه‌ای که در عقدنامه ثبت شده، بدون نیاز به حکم دادگاه از طریق سازمان ثبت اسناد و املاک قابل وصول است. به این مسیر «اجرای ثبت» یا «اجرای اسناد رسمی» می‌گویند و قواعدش در آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا آمده است.
حق مطالبه مهریه با گذشت زمان از بین نمی‌رود و زن هر زمان می‌تواند آن را مطالبه کند؛ توضیح بیشتر در حق مطالبه مهریه همیشه وجود دارد.
اجرای ثبت یا دادگاه؛ کدام مسیر برای وصول مهریه؟
اجرای ثبت برای وقتی مناسب است که زوج مال شناخته‌شده‌ای مثل حساب بانکی، خودرو یا ملک دارد. دادگاه خانواده برای وقتی است که مالی پیدا نشده، جلب لازم است یا زوج ادعای اعسار و تقسیط دارد.
| معیار | اجرای ثبت | دادگاه خانواده |
|---|---|---|
| شروع | درخواست اجراییه در دفتر ازدواج | دادخواست در دفتر خدمات قضایی |
| جلسه رسیدگی | ندارد | دارد |
| هزینه شروع برای زوجه | تقریباً هیچ | هزینه دادرسی |
| هزینه نهایی | نیم‌عشر ۵٪ از زوج | نیم‌عشر اجرای احکام و هزینه دادرسی |
| توقیف اموال | بله | بله (با تأمین خواسته یا پس از حکم) |
| ممنوع‌الخروجی | بله | بله |
| جلب و بازداشت | خیر | تا سقف ۱۱۰ سکه (ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده) |
| اعسار و تقسیط | خیر | بله |
وضعیت ۱۴۰۵: الزام اجرای ثبت و مصوبه ۱۴ سکه
آیا اول باید به اجرای ثبت رفت؟
طبق بند «ب» ماده ۱۱۳ قانون برنامه ششم توسعه و بخشنامه‌های قوه قضاییه، دادگاه‌ها دعوای مطالبه مهریه مندرج در سند رسمی را پیش از ارائه گواهی اداره اجرای ثبت (عدم وصول یا عدم شناسایی اموال) نمی‌پذیرفتند. پس از پایان اعتبار برنامه ششم، درباره ادامه این الزام اختلاف‌نظر هست. توصیه عملی ما این است که مسیر ثبت را اول طی کنید، چون هم کم‌هزینه‌تر است و هم گواهی آن در دادگاه به کار می‌آید.
مهریه ۱۴ سکه شد؟
مجلس در شهریور ۱۴۰۵ طرح کاهش سقف ضمانت اجرای کیفری مهریه به ۱۴ سکه را تصویب کرد، اما شورای نگهبان بر آن ایراد گرفت و طبق گزارش خبرگزاری مهر تا مهر ۱۴۰۵ قانون لازم‌الاجرا نشده است. یعنی فعلاً سقف جلب، همان ۱۱۰ سکه ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده است. این مصوبه اصلاً به اجرای ثبت و توقیف اموال مربوط نیست؛ کل مهریه همچنان از اموال زوج قابل وصول است. نقد حقوقی این طرح را در یادداشت سقف ضمانت اجرای مهریه نوشته‌ایم.
مراحل اجرای ثبت مهریه گام‌به‌گام
کل مسیر هفت مرحله دارد و زوجه فقط در مراحل اول، دوم و پنجم نقش فعال دارد. بقیه را دفتر ازدواج و اداره اجرا انجام می‌دهند.
۱. ثبت‌نام زوجه در سامانه ثنا
ابلاغ اوراق اجرایی الکترونیک است؛ زوجه (و ترجیحاً زوج) باید در سامانه ثنا حساب کاربری داشته باشند.
۲. درخواست صدور اجراییه از دفتر ازدواج
زوجه یا وکیلش به دفتر ازدواجی که عقد را ثبت کرده مراجعه و فرم تقاضای صدور اجراییه را تکمیل می‌کند. فرم را از دانلود فرم تقاضای صدور اجراییه مهریه بگیرید. اگر دفتر را پیدا نمی‌کنید، از فهرست دفاتر ازدواج و طلاق استفاده کنید.
۳. ابلاغ اجراییه و مهلت ۱۰ روزه
اجراییه به زوج ابلاغ می‌شود و او ۱۰ روز فرصت دارد مهریه را بپردازد، ترتیب پرداخت بدهد یا اموالش را معرفی کند.
۴. تشکیل پرونده در اداره اجرا
اگر پرداخت نشود، پرونده در اداره اجرای اسناد رسمی حوزه دفترخانه صادرکننده تشکیل و کلاسه می‌شود.
۵. معرفی و توقیف اموال
زوجه اموال شناخته‌شده را معرفی می‌کند و اداره اجرا از بانک‌ها، راهور، ثبت املاک و بورس استعلام می‌گیرد. حقوق کارمند هم تا سقف قانونی قابل کسر است. درخواست ممنوع‌الخروجی زوج هم در همین مرحله ممکن است.
۶. کارشناسی و مزایده
مال توقیف‌شده ارزیابی می‌شود و اگر زوج پرداخت نکند، به مزایده می‌رود. زوجه در برخی موارد می‌تواند خود مال را به قیمت کارشناسی قبول کند.
۷. وصول و ختم پرونده
پس از وصول مهریه و نیم‌عشر، پرونده با درخواست ختم یا اقرار به وصول مختومه می‌شود.
مستثنیات دین؛ اموالی که توقیف نمی‌شود
طبق ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، منزل مسکونی متناسب با شأن زوج، اثاثیه ضروری زندگی، وسیله نقلیه متناسب، ابزار کار و آذوقه موجود توقیف نمی‌شود. از حقوق کارمندی هم معمولاً یک‌چهارم (اگر زوج همسر یا فرزند داشته باشد) یا یک‌سوم کسر می‌شود.
اگر خودتان نمی‌توانید پیگیری کنید، با وکالت درخواست صدور اجراییه برای مهریه یا وکالت اجرای مهریه کار را به وکیل بسپارید. آموزش تصویری پذیرش تقاضای اجراییه را هم در این ویدئو و جزئیات صدور اجراییه را در نحوه صدور اجرائیه در دفترخانه ببینید.
سامانه نوبت‌دهی و پیگیری پرونده اجرایی مهریه
برای مراجعه حضوری به ادارات اجرای ثبت تهران باید از سامانه نوبت‌دهی نوبت بگیرید و برای دیدن وضعیت پرونده از سامانه پیگیری سازمان ثبت استفاده کنید. نشانی سامانه نوبت‌دهی ادارات اجرای تهران را در این صفحه گذاشته‌ایم.
| کار | کجا انجام می‌شود | چه چیزی لازم است |
|---|---|---|
| نوبت مراجعه حضوری به اداره اجرا | سامانه نوبت‌دهی ادارات اجرای تهران | کد ملی، شماره همراه به نام خود، کلاسه یا شماره اجراییه |
| پیگیری وضعیت پرونده | سامانه پیگیری عملیات اجرایی سازمان ثبت | شماره پرونده یا اجراییه و کد ملی |
| دریافت ابلاغیه‌ها | سامانه ثنا | حساب کاربری ثنا |
| اطلاعات و بخشنامه‌ها | سازمان ثبت اسناد و املاک کشور | — |
اگر اداره اجرای شهر شما سامانه نوبت‌دهی جداگانه ندارد، از اداره ثبت محل استعلام بگیرید؛ در بسیاری از شهرها مراجعه با نوبت حضوری انجام می‌شود.
مدارک و هزینه اجرای ثبت مهریه
- اصل سند ازدواج (عقدنامه) یا رونوشت مصدق آن
- اصل کارت ملی و شناسنامه زوجه
- فرم تکمیل‌شده تقاضای صدور اجراییه
- حساب کاربری فعال در سامانه ثنا
- نشانی آخرین محل اقامت زوج و هر اطلاعی از اموال او
- اگر با وکیل اقدام می‌شود: اصل وکالت‌نامه رسمی
برای اسناد دیگری که بعداً در دفترخانه لازم می‌شود (اقرار به وصول، تقسیط، صلح، ابراء)، فهرست کامل را در مدارک لازم برای تنظیم اسناد مهریه ببینید.
هزینه اجرای ثبت مهریه چقدر است؟
| هزینه | میزان | پرداخت‌کننده |
|---|---|---|
| حق‌الاجرا (نیم‌عشر) | ۵٪ مبلغ وصول‌شده (ماده ۱۳۱ قانون ثبت) | زوج |
| درخواست اجراییه در دفتر ازدواج | هزینه جزئی خدمات دفتر | زوجه |
| کارشناسی و آگهی مزایده | بسته به مال و نوع آگهی | ابتدا متقاضی، در نهایت از محل وصولی |
| وکیل (اختیاری) | طبق قرارداد | زوجه |
مهریه سکه‌ای به نرخ روز وصول محاسبه می‌شود، نه نرخ روز عقد.
اگر از طریق اجرای ثبت اموالی پیدا نشود چه می‌شود؟
اگر اداره اجرا مالی از زوج پیدا نکند، به درخواست زوجه گواهی عدم شناسایی اموال (یا عدم وصول) صادر می‌کند. با این گواهی، زوجه به دادگاه خانواده می‌رود و می‌تواند جلب زوج تا سقف ۱۱۰ سکه را بخواهد؛ زوج هم ممکن است دعوای اعسار و تقسیط بدهد. اگر قصد طلاق هم دارید، تکلیف مهریه در طلاق را در قانون جدید طلاق از طرف زن توضیح داده‌ایم.
- درخواست گواهی از اداره اجرا
- دادخواست مطالبه مهریه در دفتر خدمات قضایی با پیوست گواهی
- درخواست جلب یا تأمین خواسته (در صورت شناسایی مال جدید)
- رسیدگی به اعسار احتمالی و صدور حکم تقسیط
مختومه کردن پرونده مهریه و متن درخواست
پرونده اجرایی مهریه وقتی بسته می‌شود که مهریه وصول شده یا زوجه به شکل رسمی تکلیف آن را روشن کرده باشد، و نیم‌عشر هم پرداخت شده باشد. سند مناسب برای هر حالت متفاوت است:
| حالت | سند یا اقدام در دفترخانه |
|---|---|
| مهریه کامل پرداخت شده | اقرار وصول مهریه |
| توافق بر پرداخت قسطی | سند اقساط مهریه |
| واگذاری ملک به‌جای مهریه | صلح ملک در قبال مهریه |
| بخشیدن تمام یا بخشی از مهریه | ابراء مهریه |
نمونه متن درخواست مختومه شدن پرونده اجرایی مهریه
با سلام، احتراماً اینجانب ………. فرزند ………. به کد ملی ………. متعهدله پرونده اجرایی کلاسه ………. موضوع اجراییه شماره ………. صادره از دفتر رسمی ازدواج شماره ………. ، به استناد سند رسمی شماره ………. مورخ ………. دفتر اسناد رسمی شماره ………. (اقرار به وصول / تقسیط / صلح / ابراء)، تکلیف مهریه را با متعهد آقای ………. روشن نموده‌ام. خواهشمند است پس از وصول حق‌الاجرا، دستور ختم عملیات اجرایی، رفع توقیف از اموال و لغو ممنوع‌الخروجی متعهد صادر فرمایید.
نام و امضا – تاریخ
فرم رسمی را از دانلود فرم درخواست ختم پرونده اجرایی بگیرید.
تنظیم اقرار به وصول، تقسیط یا صلح مهریه در دفترخانه ۶۶۲
مدارک را از سامانه رزرو و ارسال مدارک بفرستید یا برای انتخاب سند مناسب از مشاوره حقوقی امور خانواده کمک بگیرید.
اجرای مهریه بعد از فوت زوج
مهریه با فوت شوهر از بین نمی‌رود؛ دین متوفی است و طبق ماده ۸۶۹ قانون مدنی پیش از تقسیم ارث از ترکه پرداخت می‌شود. زوجه می‌تواند اجراییه را علیه ورثه به نسبت ترکه پیگیری کند و پس از دریافت، اقرارنامه دریافت مهریه از وراث را امضا کند. سهم ارث زن از ملک (ثمنیه) حق جداگانه‌ای است که در ثمنیه اعیانی چیست توضیح داده‌ایم.
سؤالات متداول درباره اجرای ثبت مهریه
اجرای ثبت مهریه چقدر طول می‌کشد؟
اگر زوج در مهلت ۱۰ روزه پرداخت کند، چند هفته. اگر اموال توقیف و به مزایده برود، معمولاً چند ماه. اگر مالی پیدا نشود، با گواهی عدم شناسایی اموال باید به دادگاه رفت.
هزینه اجرای ثبت مهریه را چه کسی می‌دهد؟
حق‌الاجرا یا نیم‌عشر (۵ درصد مبلغ وصول‌شده، ماده ۱۳۱ قانون ثبت) از زوج بدهکار گرفته می‌شود. زوجه هنگام درخواست اجراییه هزینه دادرسی نمی‌پردازد؛ هزینه‌های جانبی مثل کارشناسی و آگهی مزایده ممکن است لازم شود.
آیا از طریق اجرای ثبت می‌توان شوهر را جلب کرد؟
خیر. اجرای ثبت برای توقیف اموال و ممنوع‌الخروجی است. جلب و بازداشت تا سقف ۱۱۰ سکه طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده از طریق دادگاه انجام می‌شود.
مهریه ۱۴ سکه شد؟
طبق آخرین گزارش‌های رسمی تا مهر ۱۴۰۵، مصوبه مجلس با ایراد شورای نگهبان به مجلس برگشت و هنوز قانون لازم‌الاجرا نشده است. تا انتشار در روزنامه رسمی، سقف ۱۱۰ سکه ملاک است.
می‌توان هم‌زمان از اجرای ثبت و دادگاه مهریه گرفت؟
برای یک مبلغ، هم‌زمان دو مسیر را دنبال نکنید. معمولاً ابتدا اجرای ثبت و در صورت عدم وصول، با گواهی اداره اجرا دادگاه خانواده؛ برخی پرونده‌ها بخشی از مهریه را در هر مسیر پیگیری می‌کنند.
چطور پرونده اجرایی مهریه را مختومه کنیم؟
با وصول کامل، اقرار رسمی زوجه به وصول، ابراء، صلح یا تقسیط رسمی و ارائه سند به اداره اجرا همراه با درخواست ختم پرونده و تسویه نیم‌عشر.
اگر زوج فوت کرده باشد، اجراییه مهریه صادر می‌شود؟
بله. مهریه دین متوفی است و پیش از تقسیم ارث از ترکه پرداخت می‌شود. اجراییه علیه ورثه به نسبت ترکه پیگیری می‌شود.
جمع‌بندی
اجرای ثبت، کم‌هزینه‌ترین راه وصول مهریه است وقتی زوج مال قابل توقیف دارد: اجراییه از دفتر ازدواج، توقیف و مزایده در اداره اجرا، و در پایان سند رسمی برای ختم پرونده. اگر مالی پیدا نشد، گواهی اداره اجرا راه دادگاه را باز می‌کند. برای سایر موضوعات به دانشنامه حقوق خانواده سر بزنید.
- آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا و قانون ثبت اسناد و املاک (ماده ۱۳۱)
- قانون حمایت خانواده ۱۳۹۱، ماده ۲۲؛ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی ۱۳۹۴، ماده ۲۴
- قانون برنامه ششم توسعه، بند «ب» ماده ۱۱۳
- سامانه پیگیری عملیات اجرایی سازمان ثبت و سامانه ثنا
- خبرگزاری مهر: آخرین وضعیت مصوبه مهریه ۱۴ سکه
این مقاله اطلاع‌رسانی عمومی است و جای مشاوره درباره پرونده شما را نمی‌گیرد.