آیا سند مالکیت ملک موروثی در اختیار شما نیست؟ آیا یکی از وراث سند را نزد خود نگه داشته و از تحویل آن خودداری می‌کند؟ در این راهنما مدارک و مراحل صدور سند مالکیت ورثه‌ای بدون ارائه اصل سند مالکیت متوفی را بخوانید.
آخرین بررسی و به‌روزرسانی:
برای دریافت سند مالکیت سهم‌الارث، لزوماً نیازی به اصل سند مالکیت متوفی یا حضور و رضایت سایر وراث نیست. هر وارث می‌تواند با گواهی انحصار وراثت، گواهی مالیات بر ارث همان ملک، خلاصه معامله یا رونوشت مصدق آخرین سند رسمی متوفی و کارت ملی، درخواست سند سهم قانونی خود را از طریق دفتر اسناد رسمی ثبت کند. اگر سند نزد یکی از وراث باشد و تحویل ندهد، اداره ثبت طبق تبصره ۳ ماده ۱۲۰ آیین‌نامه قانون ثبت اخطار و آگهی می‌کند و سپس سند سهم متقاضی را صادر می‌کند. دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران مدارک شما را پیش از مراجعه بررسی می‌کند.
مطابق مقررات ثبتی، هر یک از وراث می‌تواند با ارائه مدارک لازم، درخواست صدور سند مالکیت نسبت به سهم قانونی خود را از طریق دفتر اسناد رسمی ثبت کند. این راهنما مکمل مقاله مدارک و مراحل صدور سند مالکیت تک‌برگ به نام وراث است و فقط بر وضعیتی تمرکز دارد که اصل سند مالکیت متوفی در دسترس متقاضی نیست.
این امکان مربوط به املاکی است که مالکیت رسمی متوفی نسبت به آن‌ها در سوابق اداره ثبت احراز می‌شود. برای املاک قولنامه‌ای یا فاقد سابقه ثبت رسمی، راهنمای روش‌های قانونی سنددار کردن ملک قولنامه‌ای را ببینید.
۱. مدارک لازم برای درخواست سند ورثه‌ای بدون اصل سند
الف) مدارک اصلی
- الزامیاصل کارت ملی وارث متقاضی برای احراز هویت.
- الزامیگواهی انحصار وراثت معتبر و تصویر مصدق آن برای احراز وراث و تعیین سهم‌الارث.
- الزامیگواهی مالیات بر ارث مربوط به همان ملک و تصویر مصدق آن، با رعایت مقررات مالیاتی مربوط به تاریخ فوت.
- الزامیاصل خلاصه معامله، یا رونوشت یا تصویر مصدق آخرین سند رسمی معامله متوفی (بنچاق قطعی یا رهنی)، مطابق دستورالعمل پذیرش درخواست سند مالکیت. این مدرک جایگزین اصل سند مالکیت در این نوع درخواست است.
- الزامیمشخصات ثبتی ملک شامل شماره پلاک اصلی و فرعی، بخش ثبتی، نشانی و کدپستی ملک.
- الزامینشانی و کدپستی محل تحویل سند مالکیت و شماره تلفن همراه متقاضی.
- الزامیتقاضانامه صدور سند مالکیت که در دفترخانه تکمیل و امضا می‌شود. دانلود فرم تقاضای صدور سند مالکیت شخص حقیقی (PDF)
متقاضی باید در سامانه ثنا نیز ثبت‌نام داشته باشد. بدون ثبت‌نام و احراز هویت در ثنا، درخواست در سامانه ثبت الکترونیک اسناد ثبت نمی‌شود.
ب) مدارک حسب مورد
این مدارک برای همه پرونده‌ها لازم نیست و با توجه به شرایط متقاضی و ملک درخواست می‌شود:
وکالت‌نامه رسمی یا مدارک نمایندگی قانونی
در صورت اقدام وکیل، ولی یا قیم، وکالت‌نامه رسمی یا مدرک مثبت سمت لازم است.
مدارک اصلاحی سجلی یا مستندات تکمیلی
در صورت مغایرت مشخصات هویتی متقاضی یا متوفی با سوابق ثبتی ارائه می‌شود.
اطلاعات دارنده اصل سند مالکیت
چنانچه سند نزد یکی از وراث باشد و از تحویل آن خودداری کند، مشخصات او برای انجام تشریفات اخطار و آگهی لازم است.
نکته مهم: برای درخواست بدون اصل سند، دستورالعمل ثبتی مدارک جایگزین مشخصی پیش‌بینی کرده است. اگر بنچاق یا خلاصه معامله در دسترس نیست، ابتدا امکان دریافت رونوشت یا تصویر مصدق آخرین سند رسمی از دفترخانه تنظیم‌کننده آن بررسی شود. فهرست مدارک سایر اسناد را در بخش مدارک لازم دفترخانه ببینید.
۲. مراحل درخواست سند ورثه‌ای بدون اصل سند در دفتر اسناد رسمی
مراجعه به دفترخانه
وارث متقاضی با مدارک فوق به یکی از دفاتر اسناد رسمی مراجعه می‌کند. برای ثبت درخواست سهم‌الارث خود، حضور هم‌زمان سایر وراث الزامی نیست.
ثبت تقاضای صدور سند مالکیت
دفترخانه پس از بررسی مدارک و احراز هویت متقاضی، از قسمت «درخواست صدور سند مالکیت» در سامانه ثبت الکترونیک اسناد، گزینه صدور سند سهم‌الارث وراث بدون ارائه سند مالکیت متوفی را انتخاب می‌کند.
تکمیل و ارسال مدارک
اطلاعات متوفی، وارث متقاضی، مشخصات ثبتی ملک و نشانی تحویل سند ثبت می‌شود. پس از تکمیل تقاضانامه، تأیید اطلاعات و پرداخت هزینه‌های قانونی، مدارک از طریق سامانه به اداره ثبت محل وقوع ملک ارسال می‌شود و مدارک فیزیکی نیز مطابق فرایند جاری ارسال خواهد شد.
بررسی درخواست در اداره ثبت
اداره ثبت سوابق مالکیت متوفی، گواهی انحصار وراثت، مدارک مالیاتی و سایر مستندات را بررسی می‌کند. چنانچه مدارک کامل باشد و مانع قانونی وجود نداشته باشد، انتقال قهری ثبت و سند مالکیت سهم متقاضی صادر می‌شود.
برای آشنایی با ساختار سند جدید، مطلب سند تک برگ چیست و چگونه صادر می‌شود و راهنمای مدارک درخواست صدور سند مالکیت تک‌برگ را بخوانید. برای برآورد هزینه‌های قانونی نیز از سامانه محاسبه هزینه دفترخانه استفاده کنید.
۳. اگر یکی از وراث اصل سند را تحویل ندهد چه می‌شود؟
تبصره ۳ ماده ۱۲۰ آیین‌نامه قانون ثبت املاک برای این وضعیت راهکار مشخصی پیش‌بینی کرده است. اگر سند مالکیت متوفی نزد یکی از وراث باشد و او از ارائه آن خودداری کند، اداره ثبت پس از دریافت درخواست و احراز شرایط قانونی، این اقدامات را انجام می‌دهد:
اخطار به دارنده سند
به شخصی که سند نزد اوست اخطار می‌شود تا آن را تحویل دهد.
آگهی در روزنامه کثیرالانتشار
اگر ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اخطار سند ارائه نشود، مراتب یک نوبت در روزنامه کثیرالانتشار آگهی می‌شود.
صدور سند سهم وراث متقاضی
چنانچه دارنده سند در مهلت مقرر در آگهی نیز بدون مجوز قانونی سند را تحویل ندهد، اداره ثبت با رعایت سایر مقررات قانونی، سند مالکیت سهم وراث متقاضی را صادر می‌کند.
اعلام به دفاتر اسناد رسمی
اداره ثبت مراتب را به دفاتر اسناد رسمی اعلام می‌کند تا در صورت ارائه سند پیشین متوفی، آن را اخذ و برای اقدام قانونی به اداره ثبت ارسال کنند.
بنابراین، خودداری یکی از وراث از تحویل سند، به‌تنهایی موجب محرومیت سایر وراث از دریافت سند مالکیت سهم خود نخواهد شد.
۴. اگر سند مالکیت واقعاً مفقود شده باشد چه باید کرد؟
باید میان دو وضعیت تفاوت قائل شد؛ مسیر قانونی و مدارک این دو حالت یکسان نیست:
| وضعیت اصل سند | مسیر قانونی |
|---|---|
| حالت اول: اصل سند نزد یکی از وراث است، اما تحویل داده نمی‌شود. | درخواست صدور سند سهم‌الارث بدون ارائه اصل سند و تشریفات مقرر در تبصره ۳ ماده ۱۲۰ آیین‌نامه قانون ثبت. |
| حالت دوم: اصل سند مالکیت مفقود شده است. | صدور سند مالکیت المثنی به تقاضای وراث، با مدارک و تشریفات ویژه خود؛ از جمله استشهادیه مقرر در دستورالعمل. |
بنابراین، برای همه درخواست‌های ورثه‌ای بدون اصل سند، نباید الزام به ارائه استشهادیه فقدان سند ایجاد کرد. استشهادیه فقط در مسیر صدور سند المثنی (مفقودی واقعی سند) مطرح است.
۵. پرسش‌های متداول درباره سند ورثه‌ای بدون اصل سند
آیا یک وارث به‌تنهایی می‌تواند درخواست سند بدهد؟
بله. هر وارث می‌تواند برای سهم قانونی خود درخواست دهد. صدور سند سهم او، اصولاً نیازمند حضور یا رضایت سایر وراث نیست.
آیا برای دریافت سند باید ابتدا ملک بین وراث تقسیم شود؟
خیر. درخواست صدور سند مالکیت سهم‌الارث با تقسیم ترکه یا افراز ملک متفاوت است. سند مالکیت بر اساس حقوق قانونی وراث و با رعایت مقررات خاص سهم زوجه صادر می‌شود؛ نحوه محاسبه سهم همسر را در مقاله محاسبه یک‌هشتم ارث زن بخوانید. اگر وراث بعداً قصد تقسیم داشته باشند، تنظیم تقسیم‌نامه رسمی مسیر جداگانه‌ای است.
آیا برای صدور سند ورثه‌ای بدون اصل سند باید دادخواست قضایی بدهیم؟
خیر. صرف در اختیار نداشتن اصل سند، الزام به طرح دعوا ایجاد نمی‌کند. درخواست از طریق دفتر اسناد رسمی قابل پذیرش است و اداره ثبت مطابق مقررات رسیدگی می‌کند. البته در صورت وجود اختلاف مؤثر در مالکیت یا سایر موانع حقوقی، ممکن است رسیدگی جداگانه ضروری شود.
صدور سند مالکیت چقدر زمان می‌برد؟
زمان صدور به تکمیل مدارک، وضعیت پرونده ثبتی و ضرورت انجام اخطار یا آگهی بستگی دارد. بنابراین نمی‌توان مدت یکسانی برای تمام درخواست‌ها تعیین کرد.
۶. درخواست صدور سند ورثه‌ای در دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران
برای جلوگیری از مراجعه غیرضروری، می‌توانید ابتدا تصویر گواهی انحصار وراثت، مدارک مالیاتی و مدارک موجود ملک را از طریق سامانه ارسال مدارک دفترخانه ارسال کنید تا امکان پذیرش درخواست و نواقص احتمالی بررسی شود. مطالب تکمیلی را در مقالات حقوقی دفترخانه ۶۶۲ بخوانید.
دفتر اسناد رسمی ۶۶۲ تهران
مدارک را آنلاین بفرستید تا پیش از مراجعه، امکان پذیرش و نواقص پرونده بررسی و اعلام شود.
ارسال مدارک و رزرو نوبتواتساپبله